Σκεπτικιστές και Κυνικοί: Ένα «μάθημα» από την ηττημένη αρχαία Αθήνα

Έχει πολύ ενδιαφέρον η εξέλιξη της αρχαιοελληνικής σκέψης… και κυρίως πως μεταβάλλονται οι σχολές, ανάλογα με τις εκάστοτε οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες.

Η Αθήνα του 4ου π.Χ. αιώνα, αυτή που ηττήθηκε στον Πελοποννησιακό Πόλεμο και μετέπειτα καταχτήθηκε από τους Μακεδόνες και τους Ρωμαίους, δεν έχει καμία σχέση με τον 5ο π.Χ., τον λεγόμενο και  Χρυσό αιώνα.

Μέσα σε λίγες δεκαετίες όλες οι θεωρίες άρχισαν να ξεφεύγουν προς τον ατομικισμό. Οι πολιτειακές και ηθικές αντιλήψεις επικεντρώνονται στο Άτομο. Οι πολίτες της Αθήνας, ολοένα και απογοητεύονται από την Επιστήμη, το Λόγο και τη Συλλογικότητα και εκτρέπονται σε ηθικές στάσεις και υποκειμενισμούς.

Δυο χαρακτηριστικές σχολές είναι ο Σκεπτικισμός και Κυνισμός… δύο αντιλήψεις για τη ζωή που μου θυμίζουν πολλές σύγχρονες προσεγγίσεις.

Από τη μία οι Σκεπτικιστές είχαν σαν βασική αρχή να μην παίρνουν θέση για ένα θέμα, παρά να χρησιμοποιούν την έκφραση «φαίνεται να είναι». Εμένα πάντως μου θυμίζουν τους υποστηρικτές της θεωρίας πως δεν υπάρχει άσπρο και μαύρο. Πως όλα βρίσκονται σε μια απόχρωση του γκρι.

Από την άλλη οι Κυνικοί εξυμνούσαν την Απάθεια απέναντι στα Δεινά της ζωής. Διατηρούσαν μια ατομική κριτική στα πράματα και χρησιμοποιούσαν την καυστική σάτιρα για να χλευάσουν τη σήψη και τη διαφθορά της κοινωνίας.

Και οι δυο σχολές, απογοητευμένες, από την οργανωμένη Πολιτεία, αναζητούσαν ατομικές αξίες για τη ζωή.

Παρ` όλα αυτά είναι αξιομνημόνευτη η σάτιρα του Λουκιανού[1] στους Σκεπτικιστές. Σε ένα κείμενο του φέρνει τον Πύρρωνα (τον βασικό εκπρόσωπο των Σκεπτικιστών) σε υποθετική θέση δούλου όπου, όμως, ο ίδιος καμώνεται πως δεν ξέρει αν είναι δούλος και αν πουλήθηκε πραγματικά. Τότε βάζει τον αγοραστή του να απευθύνεται στον Πύρρωνα:

«Το ότι είσαι δούλος , το ξέρει το πρώην αφεντικό σου, τα χρήματα που έδωσα για να σε αγοράσω. Ο κήρυκας που σ` έβγαλε στη δημοπρασία κι όσοι ήταν στο σκλαβοπάζαρο.  Κι ακόμα σε λίγο θα το μάθεις καλύτερα, όταν σε βάλω να γυρίζεις το χερόμυλο. Εκεί θα καταλάβεις πως είμαι το αφεντικό σου.»[2]


[1] Σοφιστής και Συγγραφέας με επιρροές από Επικούριους και Κυνικούς

[2] Λουκιανός, Βίων Πράσις, 27

Advertisements


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s